Xu Hướng 1/2023 # Giáo Án Ngữ Văn 12 Nâng Cao Tiết 9, 10: Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc # Top 1 View | Englishhouse.edu.vn

Xu Hướng 1/2023 # Giáo Án Ngữ Văn 12 Nâng Cao Tiết 9, 10: Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc # Top 1 View

Bạn đang xem bài viết Giáo Án Ngữ Văn 12 Nâng Cao Tiết 9, 10: Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc được cập nhật mới nhất trên website Englishhouse.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Tuần 03: Từ tiết 9à12 Tiết: 9,10 Giảng văn: NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC I. MỤC TIÊU BÀI HỌC .Giúp HS + 1.Kiến thức: Nắm được nội dung sâu sắc và mới mẻ mà tác giả đặt ra trong bài viết: Nguyễn Đình Chiểu, một nhân cách trong sáng, một nhà thơ lớn của dân tộc cần được đánh giá đúng hơn đầy đủ hơn. + 2. Kĩ năng: Đọc hiểu, thấy được vẻ đẹp về mặt hình thức của một bài văn nghị luận: nêu cách vấn đề độc đáo, giọng văn hùng hồn, lối diễn đạt giàu màu sắc biểu cảm, rèn luyện kĩ năng phân tích bài văn nghị luận + 3. Thái độ: Lòng tự hào sự cảm thông và thái độ đúng đắn khi đánh giá về nhà thơ NĐC II.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC – SGK, SGV, Sách tham khảo III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Kiểm tra bài cũ: Hãy trình bày những nét đặc sắc nhất trong quan điểm sáng tác của HCM ? Những đặc điểm cơ bản của PCNT Nguyễn Ái Quốc-Hồ Chí Minh ? 2. Bài mới: GV dẫn lời vào bài: Nguyễn Đình Chiểu là nhà thơ lớn, thơ văn ông ghi lại được “ Lịch sử của một thời khổ nhục nhưng vĩ đại” đó là một sự thật. Nhưng để cảm nhận được cái hay, cái đẹp thơ văn của ông không phải ai cũng dễ dàng cảm nhận được. Vậy mà, Phạm Văn Đồng không phải người chuyên làm lí luận hay phê bình nhưng khi viết về Nguyễn Đình Chiểu cùng thơ văn của ông nó trỡ thành áng văn hay xếp vào hàng tiêu biểu trong văn xuôi nghị luận nửa cuối thế kỉ XX. Từ góc nhìn mang tính thời đại, tác giả đã đánh giá với một tấm lòng cảm thông và trân trọng. HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT HĐ1. Hướng dẫn HS tìm hiểu chung. ( Tiết 1 ) Gọi hs đọc tiểu dẫn và trả lời câu hỏi: + Anh ( chị ) đã có những hiểu biết gì về tg bài văn ? ( Là người học trò xuất sắc của chủ tịch HCM, vị thủ tướng lâu năm nhất của nước ta (1955-1987); Văn NL của ông đầy nhiệt tình, lôi cuốn người đọc bằng những luận điểm mới mẻ, sâu sắc trong lời văn trong sáng nhiều hình ảnh ) – Gợi ý để hs rút ra mục đích sáng tác của tác phẩm (PVĐ viết tác phẩm này có phải chỉ để kỉ niệm ngày mất của NĐC) ( bài viết sau được đưa vào tập tiểu luận Tổ quốc ta, nhân dân ta, sự nghiệp ta và người nghệ sĩ ) + Xác định thể loại của văn bản? + Xđ các phần của văn bản theo thể loại, nêu nội dung từng phần * Ngoài những câu mở đầu và kết luận, bài văn chia 3 phần + Xđ các luận điểm chính trong mỗi phần và đặt tên cho từng luận điểm đó? + So với trật tự thông thường, cách sắp xếp các luận điểm đó có gì khác? nhận xét về bố cục và lí giải? ( NĐC viết LVTiên trước nhưng trong bài tiểu luận lại nói đến sau; và nó được xác định là “1 tác phẩm lớn” nhưng khi viết về cuốn truyện thơ đó tác giả không viết kĩ bằng thơ văn yêu nước ) HĐ2. Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản * Nêu yêu cầu đọc và gọi hs đọc văn bản, nhận xét, chỉnh sửa (đọc mẫu một đoạn) + Em có nhận xét gì về cách mở bài của tác giả ? – Y/c HS giải thích nội dung ý nghĩa câu văn “trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường.. cũng vậy”? + Hãy cho biết, theo tác giả thì những lí do nào làm cho “ngôi sao NĐC ”chưa sáng tỏ hơn ? ( Tiết 2 ) ( Phần thân bài ) + Tác giả bài viết có viết lại tiểu sử của NĐC không? T/g đã nhấn mạnh những phương diện đặc biệt nào của cuộc đời và thơ văn NĐC ? ( đặc điểm riêng) Tác giả không viết lại tiểu sử NĐC chỉ nhấn mạnh vào khí tiết“ một người chí sĩ yêu nước” +Theo em, nội dung quan niệm văn chương của NĐC là gì ? + Con người và quan điểm thơ văn của NĐC có gì đáng trân trọng kính phục ? Tác giả bài viết đã làm sáng tỏđiều ấy như thế nào ? ( để làm sáng tỏ điều đó tác giả đã khái quát trong ba luận điểm đã nêu nhằm giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp thơ văn cao đẹp của NĐC ) + Vì sao tác giả lại bắt đầu P2 bằng cách tái hiện lại hoàn cảnh lịch sử VN từ 1860-1880? + Tại sao tác giả lại nhấn mạnh đến VTNSCG? Tìm đoạn văn thể hiện sự đánh giá cao của tác giả ? Tác giả đánh giá rất cao ý nghĩa của bài văn tế trong hoàn cảnh đương thời ,từ góc nhìn của thời hiện đại, những năm 60 của thế kỉ XX – chứ không phải của một người hoài cổ – Thơ văn yêu nước của NĐC vẫn có giá trị thời sự sâu sắc. + Về tác phẩm Lục vân Tiên, tác giả đã bác bỏ một số ý kiến hiểu chưa đúng về tác phẩm như thế nào ? * Tác giả nhận định trực tiếp: “Bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, ca ngợi những người trung nghĩa”. Cách nhận xét bình giá của tác giả đã chỉnh đốn lại những sai lầm và phiến diện về Lục Vân Tiên “trả cho Xê-da những gì vốn của Xê-da” + Trong phần kết bài: Tác giả đã đưa ra những bài học nào từ cuộc đời và thơ văn của NĐC? nhận xét về cách kết bài ? HĐ 3: Hướng dẫn HS tổng kết và luyện tập. + Hãy khái quát những giá trị cơ bản của bài văn nghị luận? + Thế nào là phong cách chính luận? Những đặc điểm cơ bản của PCCL? Vận dụng để tìm hiểu phong cách chính luận của PVĐ thể hiện qua tác phẩm? ( Văn chính luận thiên về lí trí nhưng cũng có tính biểu cảm cao ) I. Đọc – hiểu khái quát. 1/ Tác giả PVĐ ( 1906-2000) – Nhà CM, chính trị, ngoại giao lỗi lạc của cách mạng VN thế kỉ XX, một nhà giáo dục lớn – Không phải là người chuyên làm lí luận hay phê bình văn học, sự nghiệp chính mà ông đeo đuổi suốt cuộc đời: là sự nghiệp CM – Tuy nhiên ở lĩnh vực văn học nghệ thuật, ông có một số tác phẩm quan trọng là vì: cũng là cách thức để phục vụ CM, là lĩnh vực mà ông quan tâm yêu thích. 2/ Văn bản a) Hoàn cảnh, mục đích sáng tác – 7/1963- Kỉ niệm 75 năm ngày mất NĐC ( đăng trên Tạp chí văn học tháng 7-1963) – Để tưởng nhớ NĐC; định hướng, điều chỉnh cách nhìn nhận, đánh giá về NĐC và thơ văn của ông; khơi dậy tinh thần yêu nước trong thời đại chống Mĩ cứu nước 3/ Thể loại – Nghị luận văn học: nhận định, đánh giá, làm sáng tỏ giá trị thơ văn của một tác giả trong quá khứ dân tộc. 4/ Bố cục * Luận đề: NĐC , ngôi sao sáng trong bầu trời văn nghệ dân tộc * Ba phần: – Mở bài: NĐC, nhà thơ lớn của dân tộc cần phải được nghiên cứu, tìm hiểu và đề cao hơn nữa . Câu khái quát: “Ngôi sao NĐC, một nhà thơ lớn của nước ta.lúc này” – Thân Bài: + Luận điểm1: Đánh gía con người và quan niệm sáng tác văn chương của NĐC . Tên luận điểm: Nguyễn Đình Chiểu – nhà thơ yêu nước. + Luận điểm2: Đánh giá nét đặc sắc thơ văn yêu nước của NĐC ( “ Thơ văn yêu nước NĐC làm sống lại trong tâm trí của chúng ta phong trào kháng phápsuốt hai mươi năm trời” + Luận điểm3: Giới thiệu về giá trị lâu bền của truyện thơ Lục Vân Tiên ( “ Lục Vân Tiên, tác phẩm lớn nhấtmiền Nam” ) – Kết bài: Khái quát một lần nữa về cuộc đời và sự nghiệp thơ văn NĐC- tấm gương sáng của mọi thời đại. Bài học thời sự từ thơ văn của NĐC. ­ Không kết cấu theo trình tự thời gian + Lí giải (do mục đích sáng tác) ( mục đích nghị luận quyết định cách sắp xếp luận điểm và mức độ của từng luận điểm ) + Bố cục chặt chẽ, linh hoạt và sáng tạo. II. Đọc – hiểu văn bản 1. Phần mở bài – Cách nêu vấn đề mới mẻ, độc đáo, đầy hấp dẫn. Tất cả có 4 câu văn ngắn, vừa và dài với 4 nhiệm vụ khác nhau.( C1:Khái quát tầm vóc của NĐC; C2:Làm rõ biểu tượng ngôi sao NĐC; C3: Khẳng định nhấn mạnh; C4: Nêu ra việc đánh giá chưa đầy đủ và sâu sắc về con người và thơ văn) – Văn chương của NĐC có ánh sáng lạ thường ( phải có một cách nhìn “ đôi mắt” sáng suốt mới nhìn đúng ) – Vẫn còn những cách nhìn nhận chưa thoả đáng về thơ văn NĐC . Ví sao ? + Chỉ biết NĐC là tác giả Lục Vân Tiên, và hiểu biết LVT còn khá chênh lệch. + Người đọc chưa biết nhiều về thơ văn yêu nước của NĐC 2. Phần thân bài: a. Đánh giá về con người và quan niệm sáng tác thơ văn của Nguyên Đình Chiểu * Con người. – Một nhà nho, sống trong cảnh nước mất nhà tan, đau thương. * Quan niệm sáng tác văn chương của Nguyễn Đình Chiểu – Viết văn, làm thơ là một thiên chức, văn thơ là vũ khí chiến đấu, văn là người. NĐC là nhà thơ chiến sĩ: “Chở bao nhiêuchẳng tà” b. Đánh giá giá trị thơ văn yêu nước của NĐC – Tái hiện một thời đau thương, khổ nhục mà vĩ đại của đất nước, nhân dânà Khẳng định NĐC xứng đáng là “ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc” vì trước hết thơ văn ông đã “làm sống lại phong trào kháng pháp bền bỉ” từ năm 1860 về sau. Khẳng định giá trị phản ánh hiện thực của thơ văn NĐC. – VTNSCG là một đóng góp lớn – đề cao nhiều nhất với giọng văn hào hứng nhất: + Khúc ca của người anh hùng thất thế nhưng vẫn hiên ngang + Lần đầu tiên, người nông dân đi vào văn học viết, là hình tượng nghệ thuật trung tâm. ð Phạm Văn Đồng khẳng định với người đọc: Tác phẩm NĐC lớn lao bới tính chiến đấu của văn học ( cổ vũ cuộc chiến chống thực dân ), làm người đọc rung động trước những hình tượng “sinh động và não nùng”của những người suốt đời huy sinh vì nước vì dân, giữ vẹn khí phách cho dù chiến bại. c. Đánh giá giá trị của tác phẩm Lục Vân Tiên – Tác giả đánh giá toàn diện giá trị, hạn chế tác phẩm Lục Vân Tiên về cả nội dung và hình thức nghệ thuật ( ca ngợi chính nghĩa, đạo đức, ca ngợi người trung nghĩa; Hình thức dễ đi vào lòng người đọc, dễ hiểu, dễ nhớ bằng hình thức kể nôm na, dân gian..) – Tác giả không ngần ngại chỉ ra: “ Những giá trị luân lí mà NĐC ca ngợi, ở thời đại chúng ta, theo quan điểm chúng ta đã lỗi thời”, có những chỗ “lời văn không hay lắm”à thái độ khách quan,thấu tình dạt lí, không phủ nhận hạn chế. – Bác bỏ một số ý kiến hiểu chưa đúng về tác phẩm LVT 3. Phần kết luận: – Khẳng định, ngợi ca một lần nữa vị trí, vai trò của NĐC và thơ văn, sự tưởng nhớ NĐC – Bài học về mqhệ giữa văn học- nghệ thuật và đời sống, về sứ mạng của người chiến sĩ trên mặt trận văn hoá, tư tưởng III. Tổng kết. 1/ Giá trị nội dung: một cách nhìn mới mẻ, sâu sắc, xúc động về một nhân cách trong sáng, một nhà thơ lớn của dân tộc 2/ Giá trị nghệ thuật – Bố cục cân đối, hệ thống luận điểm, luận cứ chặt chẽ – Cách nêu vấn đề độc đáo, giọng văn hùng hồn – Lối diễn đạt đậm màu sắc biểu cảm: ngôn từ trong sáng, giàu hình ảnh, nhiều đoạn trực tiếp thể hiện cảm hứng ngợi ca. IV. Bài tập nâng cao. 1. Đặc điểm về phong cách chính luận của Phạm Văn Đồng thể hiện qua tác phẩm: – Về nội dung: bàn về vấn đề chính trị, tư tưởng, xã hôi, mang tính thời sự cao. Qua bài viết, Tác giả đánh giá thơ văn yêu nước của NĐC vẫn có giá trị thời sự sâu sắc,có ý nghĩa trong hoàn cảnh đương thời , Tác giả đứng từ góc nhìn của thời hiện đại, những năm 60 của thế kỉ XX – chứ không phải của một người hoài cổ. – Về hình thức: Cách nêu vấn đề độc đáo, mới mẻ, sâu sắc; giọng văn hùng hồn. Lối diễn đạt đậm màu sắc biểu cảm: ngôn từ trong sáng, giàu hình ảnh, nhiều đoạn trực tiếp thể hiện cảm hứng ngợi ca. Thấu lí đạt tình 3. Củng cố và dặn dò – 1/ Giá trị nội dung; giá trị nghệ thuật của thơ văn NĐC qua bài viết của PVĐ. Đọc tri thức đọc-hiểu. – 2/ chuẩn bị bài: Mấy ý nghĩ về thơ- Nguyễn Đình Thi; Đô-Xtôi-Ép-Xki- X. Xvai-gơ; Thương tiếc nhà văn Nguyên Hồng-Nguyễn Đăng Mạnh.

Soạn Bài Ngữ Văn Lớp 12: Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc

Soạn bài Ngữ văn lớp 12: Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc của tác giả Phạm Văn Đồng.

I. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢNA/ Tác giả Đọc kĩ Tiểu dẫn để nắm được những nét cơ bản về tác giả. cần lưu ý hai điểm sau đây:

– Phạm Văn Đồng (1906 – 2000) là nhà chính trị, ngoại giao tài ba đồng thời cũng là nhà giáo dục tâm huyết, nhà lí luận văn hóa văn nghệ lớn, có nhiều cống hiến cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

– Riêng trong lĩnh vực văn học, ông để lại cho nền văn học nước nhà nhiều tác phẩm có giá trị, mà tiêu biểu là cuốn sách nổi tiếng: Tổ quốc ta, nhàn dân ta, sự nghiệp ta và người nghệ sĩ (in lần thứ 5, 1983).

B/ Tác phẩm Tác phẩm ” Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc” là bài viết của Phạm Văn Đồng đăng trong Tạp chí Văn học số 7-1963 nhân kỷ niệm 75 năm ngày mất của Nguyễn Đình Chiểu (3-7-1888). Đây là bài viết có những phát hiện mới mẻ và những định hướng nghiên cứu đúng đắn về nhà thơ lớn Nguyễn Đình Chiểu. Bằng sự từng trải cách mạng, sự gắn bó sâu sắc với đất nước, với nhân dân và cách nghĩ sâu rộng của một nhà văn nghệ lớn, tác phẩm đã nhìn nhận cuộc đời và thơ văn Nguyễn Đình Chiểu trong mối liên hệ khăng khít với hoàn cảnh của Tổ quốc lúc bấy giờ và với thời đại hiện nay – từ đó mà phát hiện ra những điều mới mẻ giúp ta điều chỉnh lại cách nhìn về nhà thơ yêu nước lớn ở miền Nam, để càng thêm yêu quý con người và tác phẩm của nhà thơ lớn đó. Bài viết ra đời từ 1963, cách đây hơn 40 năm nhưng vẫn còn nguyên giá trị cả về mặt khoa học và mặt tư tưởng.

1. Những luận điểm lớn nhất của bài văn. Dõi theo văn bản, ta thấy bài viết gồm ba phần, ứng với ba luận điểm lớn:

– Phần 1: Đặt vấn đề cho bài viết. Tác giả nêu luận điểm xuất phát: phải có một cách nhìn đúng đắn về Nguyễn Đình Chiểu và thơ văn của ông. Cách nhìn đó là: “Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường, nhưng con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy, và càng nhìn thì càng thấy sáng. Văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng vậy.”

– Phần 2: Giải quyết vấn đề. Tác giả nêu các luận điểm bổ sung để chứng minh cho luận điểm xuất phát: cách nhìn đúng đắn đó được cụ thể hóa qua cách đánh giá (của tác giả) về:

+ Cuộc đời và quan niệm sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu. + Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu (chủ yếu là bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc). + Tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu (cả nội dung và nghệ thuật).

– Phần 3: Kết thúc vấn đề: Luận điểm kết luận, cái đích của bài viết: đánh giá đúng vị trí của Nguyễn Đình Chiểu trong nền văn học dân tộc theo cách nhìn mới mẻ đã nêu ở phần mở đầu: “Nguyễn Đình Chiểu là một chí sĩ yêu nước, một nhà thơ lớn của nước ta. Đời sống và sự nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương sáng, nêu cao địa vị và tác dụng của văn học, nghệ thuật, nêu cao sứ mạng của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa và tư tưởng.

Nhìn chung, cách sắp xếp các luận điểm như vậy là phù hợp với lôgic – nội dung của bài viết. Nếu có điều khác với trật tự thông thường (nghiên cứu các tác phẩm theo trình tự thời gian xuất hiện) thì ở đây, tác giả lại nói về thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu trước, sau đó mới nói đến truyện Nôm Lục Vân Tiên. Phải chăng, tác giả muốn người đọc chú ý hơn đến thơ văn yêu nước của Đồ Chiểu?

2. Tác giả cho rằng văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng giống như “những vì sao có ánh sáng khác thường”, “con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy”. Đó là một phát hiện có ý nghĩa phương pháp luận trong cách nhìn về nhà thơ yêu nước lớn này. – ” Những vì sao có ánh sáng khác thường “: ánh sáng đẹp nhưng ta chưa quen nhìn nên khó phát hiện ra vẻ đẹp ấy. Cái ánh sáng khác thường ở đây chính là vẻ đẹp mộc mạc, giản dị, dân dã của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, vẻ đẹp của loại văn chương hướng về đại chúng, gắn bó máu thịt với nhân dân, phục vụ cuộc sống của người dân, mang tính nhân dân sâu sắc. Văn chương Đồ Chiểu không óng mượt, nõn nà mà chân chất, phác thực, có chỗ tưởng như thô kệch, nhưng lại chứa đựng trong đó những tư tưởng, tình cảm nồng hậu, cao quý của nhân dân. “Nó không phải là vẻ đẹp của những cây lúa xanh uốn mình trong gió nhẹ. Nó đẹp vẻ đẹp của đống thóc mẩy vàng.” (Nguyễn Đình Chú), vẻ đẹp khác thường này đáng quý lắm, và đáng quý hơn khi ta biết nhà thơ đã sáng tác trong hoàn cảnh mù lòa, cuộc sống gặp nhiều khó khăn và bất hạnh.

– “Con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy” chính là vì thế! Bởi lâu nay, chúng ta đã quen nhìn loại ánh sáng khác, vẻ đẹp khác. Đó là văn chương trau chuốt, gọt giũa, lời lẽ hoa mỹ với hình tượng hùng vĩ, tráng lệ, phi thường… Cách nhìn như vậy thật khó đến với văn chương Đồ Chiểu, nói chi đến việc cảm nhận được tình ý sâu xa để thấy hết vẻ đẹp đích thực của văn thơ ông. Vì vậy “phải chăm chú nhìn mới thấy”, tức phải dày công, kiên trì nghiên cứu thì mới khám phá được vẻ đẹp ấy, nhưng phải chăm chú nhìn theo một cách nhìn khoa học, đúng đắn về Nguyễn Đình Chiểu.

– Điều này có ý nghĩa phương pháp luận trong việc nghiên cứu, đánh giá thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, nó là một sự điều chỉnh về cách nhìn để có một định hướng đúng đắn trong việc nghiên cứu, tiếp cận một nhà thơ như Nguyễn Đình Chiểu. Trên cách nhìn mới mẻ này, đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu có giá trị về Nguyễn Đình Chiểu như Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao càng nhìn càng sáng của Lê Trí Viễn, NXB Giáo dục, 2002, Nguyễn Đình Chiểu – ngôi sao sáng trong văn nghệ dân tộc của Đoàn Lê Giang, NXB Trẻ, 2001;…

3. Tác giả đã giúp chúng ta nhận ra những “ánh sáng khác thường” nào của ngôi sao sáng Nguyễn Đình Chiểu trên bầu trời văn nghệ Việt Nam? Phần này anh (chị) có thể dựa vào văn bản, suy nghĩ để tự làm. Ở đây, chỉ gợi ý một số nét chính:

– Cuộc sống và quan niệm sáng tác của nhà thơ: một cuộc sống đẹp, đầy nghị lực, dù gặp nhiều khó khăn và bất hạnh, nhưng vẫn đứng thẳng, ngẩng cao đầu mà sống, không phải vì mình mà vì dân vì nước, theo lý tưởng “Kiến nghĩa bất vi vô dõng dã!”, tỏ thái độ bất khuất, bất hợp tác quyết liệt trước sự mua chuộc của thực dân Pháp. Cùng với cuộc sống đẹp đó là quan niệm sáng tác đúng đắn và tiến bộ: Chở bao nhiều đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà! Đó là thơ văn chiến đấu, đánh thẳng vào giặc ngoại xâm và tôi tớ của chúng. Đối với Nguyễn Đình Chiểu, cầm bút, viết văn là một thiên chức. Và ông đã làm đúng thiên chức đó.

– Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu phục vụ đắc lực cuộc chiến đấu chống xâm lược, bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta, làm sống lại trong tâm trí của chúng ta phong trào kháng Pháp oanh liệt và bền bỉ của nhân dân Nam Bộ từ năm 1860 về sau, suốt hai mươi năm trời, với những bài văn tế mà tiêu biểu là Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, những bài điếu, tác phẩm Ngư Tiều y thuật vấn đáp,… Đó là những tác phẩm sôi sục lòng căm thù và dạt dào lòng yêu nước với những hình tượng cao đẹp của người nông dân nghĩa sĩ đánh giặc, những lãnh tụ của nghĩa quân, những tấm gương bất khuất cao độ trước kẻ thù,…

– Truyện thơ Lục Vân Tiên là một bài thơ hào hùng mà thiết tha về lí tưởng đạo đức của nhân dân, ca ngợi những con người trọng nghĩa, khinh tài, trước sau một lòng, mặc dầu khổ cực, gian nguy, quyết phấn đấu vì nghĩa lớn như Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga, Tiểu đồng, Vương Tử Trực, Hán Minh,… Bằng cách nhìn mới mẻ mà đúng đắn, tác giả đã có sự nhìn nhận và đánh giá lại “giá trị văn nghệ của bản trường ca thật là hấp dẫn từ đầu đến cuối” này. Đây là một sự “điều chỉnh” cần thiết để khôi phục lại giá trị nghệ thuật như vốn có của tác phẩm.

4. Vì sao tác giả lại cho rằng ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu đáng lẽ phải sáng tỏ hơn nữa không chỉ trong thời ấy, mà còn – và nhất là còn – cả trong thời đại hiện nay? Chính là vì:

– Cho đến nay, vẫn còn nhiều người chưa hiểu hết giá trị văn chương Nguyễn Đình Chiểu, trong đó không ít người còn nhìn nhận phiến diện về thơ văn ông, thậm chí còn “chê” văn thơ ông là thô ráp, nôm na…

– “Phải sáng tỏ hơn nữa trong thời đại hiện nay” là để khôi phục lại giá trị đích thực của nhà thơ yêu nước lớn miền Nam từng có tác dụng to lớn và sâu rộng trong nhân dân ta, không chỉ trong thời bấy giờ mà ngay cả trong cuộc sống hiện nay.

5. Bài nghị luận này không hề khô khan mà đầy sức hấp dẫn, lôi cuốn là nhờ những yếu tố sau đây: – Cách nghị luận không chỉ xác đáng, chặt chẽ, mà còn xúc động, thiết tha, với nhiều hình ảnh, ngôn từ đặc sắc, khiến người đọc còn nhớ mãi. (Phân tích và chứng minh qua văn bản).

– Cách nhìn mới mẻ, có giá trị phát hiện của tác giả đã lôi cuốn người đọc vào bài viết của mình.

– Nhưng quan trọng nhất là tấm lòng của người viết đối với cuộc đời cao đẹp và thơ văn có giá trị đích thực của Nguyễn Đình Chiểu. Đó cũng là tấm lòng gắn bó sâu sắc của tác giả đối với vận mệnh đất nước và cuộc sống của nhân dân lúc bấy giờ. Chính tấm lòng này đã làm nên chất văn cho bài viết, và qua bài viết, ta thấy được hơi thở của cuộc sống thấm trong từng câu chữ, để người viết có thể làm sống lại một thời kỳ lịch sử đau thương mà anh hùng của dân tộc, trên cái nền đó mà biểu dương ca ngợi Nguyễn Đình Chiểu – một người trọn đời dùng cây bút làm vũ khí chiến đấu cho dân, cho nước, nêu cao tấm gương của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa và tư tưởng.

Cuối cùng, đọc kĩ phần ghi nhớ trong SGK để nắm vững bài học.

– Phân tích rõ vì sao văn thơ Nguyễn Đình Chiểu không xa lạ với giới trẻ ngày nay (về nội dung, về nghệ thuật).

– Trên cơ sở bác bỏ quan niệm không đúng về thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, xây dựng một lập luận về việc cần thiết phải học tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ cần Giuộc trong nhà trường: để làm gì? Có lợi như thế nào? (về mặt tư tưởng và văn học),… Anh (chị) có thể xem lại bài học về tác phẩm này ở lớp 11 để làm bài tập này.

Soạn Bài: Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc

GỢI Ý TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Câu 1

Bài viết được triển khai bằng lập luận chặt chẽ, hợp lôgic, nội dung thống nhất trong toàn bài. Gồm các luận điểm sau:

– Luận điểm xuất phát nhằm đặt vấn đề cho bài viết là phải có một cách nhìn nhận đúng đắn về Nguyễn Đình Chiểu và các sáng tác thơ văn của ông (từ đầu đến khôn lường thực hư).

– Hai luận điểm làm sáng tỏ luận điểm xuất phát: Cách nhìn nhận đúng đắn đã được cụ thể hóa qua cách đánh giá thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu (chủ yếu là bài Văn tế nghĩa sĩ cần Giuộc) và tác phẩm Lục Vân Tiên (cả nội dung và nghệ thuật) (từ Thơ văn yêu nước đến văn hay của Lục Vân Tiên).

– Luận điểm kết luận: Đánh giá xác đáng và đúng đắn vị trí của Nguyễn Đình Chiểu trong nền văn học dân tộc theo cách nhìn nhận mới mẻ đã nêu ở phần đầu bài viết (từ Tóm lại đến hết bài).

Câu 2

Cách nhìn của tác giả về nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu vừa mới mẻ lại vừa đúng đắn. Theo ông, tác giả Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc và Truyện Lục Vân Tiên là ngôi sao có ánh sáng khác thường, nghĩa là thứ ánh sáng tuy đẹp nhưng chưa quen nhìn, vì vậy khó phát hiện ra vẻ đẹp đặc biệt đó. Do đó “phải chăm chú nhìn thi mới thấy”. “Chăm chú nhìn” nghĩa là phải bỏ nhiều công sức, kiên trì nghiên cứu thì mới phát hiện được và đặc biệt là “càng nhìn thì càng thấy sáng” (nghĩa là càng đọc kĩ, nghiên cứu sâu lại càng khám phá ra những vẻ đẹp mới). Trước nay, chúng ta đã quen nhìn nhận các thi sĩ ở mặt nghệ thuật theo kiểu chú trọng hình thức tỉa tót, trau chuốt hoa mĩ. Điều này không đúng, lại càng không đúng đối với hoàn cảnh sáng tác đặc biệt của Nguyễn Đình Chiểu (bị mù lòa) nên không thể nào cảm nhận hết vẻ đẹp và nhận định, đánh giá đúng về thơ văn của ông. Cách nhìn của tác giả bài viết trên vừa mới mẻ, khoa học lại vừa có ý nghĩa, phương pháp luận trong sự điều chỉnh và định hướng cho công việc học tập, nghiên cứu và tiếp cận một nhà thơ đặc biệt như Nguyễn Đình Chiểu.

Chính cách nhìn này đã định hướng cho tác giả có được những ý kiến mới mẻ, thỏa đáng về văn thơ yêu nước chống Pháp, tiêu biểu là Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc vậ tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên một cách rõ ràng, có căn cứ khoa học.

Câu 3

Cách phân tích, đánh giá của tác giả về văn thơ yêu nước chống Pháp của Nguyễn Đình Chiểu

Từ cách nhìn đúng đắn, tác giả lại có sự nghiên cứu nghiêm túc, phương pháp phân tích thật khoa học. Bài viết trên đã đặt tác giả Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc và Truyện Lục Vân Tiên trong bốì cảnh lịch sử lúc bấy giờ của nhân dân Nam bộ với các cuộc khởi nghĩa của Trương Định, Thủ Khoa Huân… để nhìn nhận, đánh giá. Tác giả cũng đặt văn thơ Nguyễn Đình Chiểu vào văn thơ yêu nước chông Pháp của Phan Văn Trị,

Nguyễn Thông, Bùi Hữu Nghĩa để nghiên cứu và từ đó đã thấy rõ văn thơ của nhà thơ mù yêu nước này vừa nằm trong nguồn mạch dòng chảy chung của văn thơ yêu nước thời đó, vừa nổi lên như một tiếng thơ tiêu biểu nhất, giữ vị trí lá cờ đầu trong thơ và yêu nước chông Pháp thời kì cận đại cuối thế kỉ XIX.

Bài văn trên cũng thể hiện một cách viết đầy tính nghệ thuật. Đó là sự kết hợp hài hòa, nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và tình cảm, làm nên một phong cách nghị luận văn học rõ ràng, mạch lạc, trong sáng, vừa sâu sắc, mới mẻ vừa đầy tính thuyết phục người đọc về thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu. Có thể thấy được điều này trong đoạn tác giả phân tích bài Văn tế nghĩa sĩ cần Giuộc. Đặt thơ văn yêu nước vào bối cảnh của phong trào chông Pháp, rồi từ nguồn mạch chung ấy, bài viết dẫn đến bài văn tế. Chỉ với một câu: “Ngòi bút, nghĩa là tâm hồn trung nghĩa của Nguyễn Đình Cliiểu đã diễn tả thật là sinh động và não nùng, cảm tình của dân tộc đối với người chiến sĩ của nghĩa quân, vốn là người nông dân, xưa kia chỉ quen cày cuốc, bỗng chốc trở thành người anh hùng cứu nước”, bài viết không chỉ giới thiệu mà còn tóm tắt được toàn bộ nội dung bài văn tế. Tiếp theo, sau khi dẫn chứng văn, so sánh bài văn tế với bài Binh Ngô dại cáo của Nguyễn Trãi, bài viết đã đi tới một kết luận đánh giá thật mới mẻ, thoả đáng và sâu sắc về danh tác này. Bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc là khúc ca những người anh hùng thất thế, nhưng vẫn hiên ngang: “Sống đánh giặc, thác củng đánh giặc… muôn kiếp nguyện trả được thù kia”…

Câu 4

Tìm hiểu sự đánh giá của tác giả về tác phẩm Lục Vân Tiên.

Phần viết về Truyện Lục Vân Tiên của Phạm Văn Đồng có nhiều kiến giải mới mẻ đã được phân tích sáng tỏ. Ông đã góp phần khôi phục lại giá trị đích thực vốn có của tác phẩm này.

Về mặt nội dung, tư tưởng, theo tác giả, Truyện Lục Vân Tiên là một bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, đạo đức ở đời, ca ngợi những con người trung nghĩa. Họ là những nhân vật của một thuở đã qua, nhưng họ là những con người, đã đấu tranh không khoan nhượng với gian dốì, bất công và họ đã thắng. Vì những lẽ đó, họ gần gũi chúng ta và câu chuyện của họ làm chúng ta cảm xúc và thích thú. Vấn đề này tuy không mới mẻ lắm nhưng cách lí giải của tác giả lại mới mẻ, sâu sắc và đầy tính thuyết phục.

Về nghệ thuật văn chương, tác giả nhấn mạnh Truyện Lục Vân Tiên là một truyện “kể”, truyện “nói” lưu ý cảm thông hoàn cảnh sáng tác của nhà thơ (vì mù nên chỉ có thể đọc để người khác ghi lại) nhằm nhận ra những giá trị nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm: “Tác giả cố ý viết một lối văn “nôm na” dễ hiểu, dễ nhớ, có thể truyền bá rộng rãi trong dân gian”, “Dẫu sao đôi chỗ sơ sót về văn chương không thể làm giảm giá trị văn nghệ của bản trường ca thật là hấp dẫn từ đầu đến cuối”. Ông nêu hai dẫn chứng thật hay về văn chương của Truyện Lục Vân Tiên để kết luận: “Trong dân gian miền Nam, người ta say sưa nghe kể Lục Vân Tiên, không chỉ vì nội dung câu chuyện, còn vì văn hay của Lục Vân Tiên”.

Những ý kiến vừa nói đã được tác giả trình bày một cách dụng dị, rõ ràng, mạch lạc và dễ hiểu.

LUYỆN TẬP

Học sinh tự làm.

Những phát hiện mới mẻ có thể là:

– Cách nhìn về nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.

– Nhận định về Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc.

– Kiến giải về Lục Vân Tiên.

Đọc kĩ phần Gợi ý trả lời các câu hỏi hướng dẫn học bài rồi làm bài.

Soạn Bài Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc Lớp 12

Hướng dẫn soạn bài Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc lớp 12 hay đầy đủ nhất để các bạn tham khảo cho việc soạn bài ở nhà

Các bài soạn trước đó:

SOẠN BÀI NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC

Câu 1 trang 53 SGK văn 12 tập 1:

Những luận điểm chính của bài viết:

Ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu một nhà thơ lớn của nước ta đáng lẽ phải sáng tỏ hơn nữa trong bầu trời văn nghệ dân tộc nhất là trong lúc này.

Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ yêu nước… đất nước chúng ta

Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu… suốt hai mươi năm trời

“Lục Vân Tiên” là tác phẩm lớn của Nguyễn Đình Chiểu, rất phổ biến trong dân gian nhất là ở miền Nam

Đời sống và sự nghiệp Nguyễn Đình Chiểu… mặt trận văn hóa tư tưởng

Câu 2 trang 53 SGK văn 12 tập 1:

Tác giả cho rằng văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng giống như “những vì sao có ánh sáng khác thường”, “con mắt chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy” vì văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu có vẻ đẹp riêng, độc đáo, đòi hỏi người đọc phải chú ý, tìm tòi

Câu 3 trang 53 SGK văn 12 tập 1:

Tác giả đã giúp chúng ta nhận ra những “ánh sáng khác thường” của ngôi sao sáng Nguyễn Đình Chiểu:

Cuộc sống và quan niệm sáng tác: cuộc đời ông trải qua nhiều bất hạnh nhưng vẫn giàu ý chí, nghị lực, sống có phẩm giá và khí tiết, là một tấm gương anh dũng. Nguyễn Đình Chiểu trọng chức trách của một người cầm bút, thơ văn chiến đấu.

Thơ văn mà ông sáng tác để phục vụ cuộc chiến đấu chống xâm lược, bảo vệ Tổ quốc: phản ánh phong tròa kháng Pháp oanh liệt và bền bỉ của dân tộc, diễn tả sinh động và não nùng , cảm tinh của dân tộc đối với người chiến sĩ của nghĩa quân, vốn là người nông dân

Truyện Lục Vân Tiên: bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý trọng ở đời, ca ngợi những người trung nghĩa

Câu 4 trang 53 SGK văn 12 tập 1:

Tác giả cho rằng ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu đáng phải sáng tỏ hơn nữa không chỉ thời ấy, mà còn cả trong thời đại hiện nay vì:

Cho đến nay, vẫn còn nhiều người chưa hiểu hết giá trị thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, chưa có cái nhìn toàn diện về thơ văn của ông

“Phải sáng tỏ hơn nữa trong thời đại ngày nay” để làm sống dậy những giá trị đích thực từng có ảnh hưởng sâu rộng trong quần chúng nhân dân

Câu 5 trang 54 SGK văn 12 tập 1:

Bài nghị luận không hề khô khan mà vô cùng hấp dẫn, lôi cuốn vì:

Tác giả kết hợp giữa lí lẽ và tình cảm, văn học và đời sống

Ngôn ngữ đặc sắc, sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức biểu cảm

Tình cảm trân trọng của Phạm Văn Đồng đối với những đóng góp và cống hiến của Nguyễn Đình Chiểu, cũng là tấm lòng đối với nhân dân, đất nước

Luyện tập Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trên bầu trời văn nghệ của dân tộc

Văn thơ Nguyễn Đình Chiểu vẫn không xa lạ với giới trẻ ngày nay và việc học những tác phẩm như “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” của ông ở nhà trường vẫn rất bổ ích. Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu nói chung và Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc nói riêng luôn đậm đà tinh thần yêu nước. Qua việc tái hiện lại lịch sử đấu tranh của nhân dân Nam Bộ, tác giả đã truyền vào lòng người đọc một lòng căm thù giặc sâu sắc, đồng thời làm dậy lên niềm xót thương, cảm phục trước tinh thần quả cảm và lòng anh dũng của những người nghĩa sĩ Cần Giuộc. Không chỉ thế, những tác phẩm lớn của Nguyễn Đình Chiểu như Lục Vân Tiên còn là bài học đạo đức, lời khuyên về cách đối nhân xử thế ở đời, giúp con người sống đẹp và biết yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau. Vì những lẽ đó, các tác phẩm của ông vẫn có giá trị dù là hôm nay hay mai sau, sống mãi cùng với dòng chảy của văn học dân tộc.

Các bài soạn tiếp theo:

Cập nhật thông tin chi tiết về Giáo Án Ngữ Văn 12 Nâng Cao Tiết 9, 10: Nguyễn Đình Chiểu, Ngôi Sao Sáng Trong Văn Nghệ Của Dân Tộc trên website Englishhouse.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!